[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"$fe6v50qgmvnk3":3,"newsletter-archive-23":111},{"header":4,"footer":33,"error":55,"muzealnicy":58,"episodes":78},{"nav":5,"icons":24},[6,9,12,15,18,21],{"label":7,"link":8},"Kontekst","https:\u002F\u002Fkontekst.martynakliks.pl\u002Fdolacz\u002F",{"label":10,"link":11},"Newsletter","\u002Fnewsletter\u002F",{"label":13,"link":14},"Podcast o sztuce","\u002Fodcinki\u002F",{"label":16,"link":17},"Artykuły","\u002Fartykuly\u002F",{"label":19,"link":20},"O mnie","\u002Fo-mnie\u002F",{"label":22,"link":23},"Kontakt","\u002Fo-mnie\u002F#kontakt",[25,29],{"name":26,"icon":27,"link":28},"Spotify","\u003Csvg enable-background=\"new 0 0 24 24\" height=\"512\" viewBox=\"0 0 24 24\" width=\"512\" xmlns=\"http:\u002F\u002Fwww.w3.org\u002F2000\u002Fsvg\">\u003Cpath d=\"m12 24c6.624 0 12-5.376 12-12s-5.376-12-12-12-12 5.376-12 12 5.376 12 12 12zm4.872-6.344v.001c-.807 0-3.356-2.828-10.52-1.36-.189.049-.436.126-.576.126-.915 0-1.09-1.369-.106-1.578 3.963-.875 8.013-.798 11.467 1.268.824.526.474 1.543-.265 1.543zm1.303-3.173c-.113-.03-.08.069-.597-.203-3.025-1.79-7.533-2.512-11.545-1.423-.232.063-.358.126-.576.126-1.071 0-1.355-1.611-.188-1.94 4.716-1.325 9.775-.552 13.297 1.543.392.232.547.533.547.953-.005.522-.411.944-.938.944zm-13.627-7.485c4.523-1.324 11.368-.906 15.624 1.578 1.091.629.662 2.22-.498 2.22l-.001-.001c-.252 0-.407-.063-.625-.189-3.443-2.056-9.604-2.549-13.59-1.436-.175.048-.393.125-.625.125-.639 0-1.127-.499-1.127-1.142 0-.657.407-1.029.842-1.155z\" fill=\"#0b1d35\"\u002F>\u003C\u002Fsvg>","https:\u002F\u002Fopen.spotify.com\u002Fshow\u002F061J8NVeCphwkjhC4qSO99",{"name":30,"icon":31,"link":32},"Instagram","\u003Csvg height=\"512pt\" viewBox=\"0 0 512 512\" width=\"512pt\" xmlns=\"http:\u002F\u002Fwww.w3.org\u002F2000\u002Fsvg\" id=\"fi_1384015\">\u003Cpath d=\"m305 256c0 27.0625-21.9375 49-49 49s-49-21.9375-49-49 21.9375-49 49-49 49 21.9375 49 49zm0 0\">\u003C\u002Fpath>\u003Cpath d=\"m370.59375 169.304688c-2.355469-6.382813-6.113281-12.160157-10.996094-16.902344-4.742187-4.882813-10.515625-8.640625-16.902344-10.996094-5.179687-2.011719-12.960937-4.40625-27.292968-5.058594-15.503906-.707031-20.152344-.859375-59.402344-.859375-39.253906 0-43.902344.148438-59.402344.855469-14.332031.65625-22.117187 3.050781-27.292968 5.0625-6.386719 2.355469-12.164063 6.113281-16.902344 10.996094-4.882813 4.742187-8.640625 10.515625-11 16.902344-2.011719 5.179687-4.40625 12.964843-5.058594 27.296874-.707031 15.5-.859375 20.148438-.859375 59.402344 0 39.25.152344 43.898438.859375 59.402344.652344 14.332031 3.046875 22.113281 5.058594 27.292969 2.359375 6.386719 6.113281 12.160156 10.996094 16.902343 4.742187 4.882813 10.515624 8.640626 16.902343 10.996094 5.179688 2.015625 12.964844 4.410156 27.296875 5.0625 15.5.707032 20.144532.855469 59.398438.855469 39.257812 0 43.90625-.148437 59.402344-.855469 14.332031-.652344 22.117187-3.046875 27.296874-5.0625 12.820313-4.945312 22.953126-15.078125 27.898438-27.898437 2.011719-5.179688 4.40625-12.960938 5.0625-27.292969.707031-15.503906.855469-20.152344.855469-59.402344 0-39.253906-.148438-43.902344-.855469-59.402344-.652344-14.332031-3.046875-22.117187-5.0625-27.296874zm-114.59375 162.179687c-41.691406 0-75.488281-33.792969-75.488281-75.484375s33.796875-75.484375 75.488281-75.484375c41.6875 0 75.484375 33.792969 75.484375 75.484375s-33.796875 75.484375-75.484375 75.484375zm78.46875-136.3125c-9.742188 0-17.640625-7.898437-17.640625-17.640625s7.898437-17.640625 17.640625-17.640625 17.640625 7.898437 17.640625 17.640625c-.003906 9.742188-7.898437 17.640625-17.640625 17.640625zm0 0\">\u003C\u002Fpath>\u003Cpath d=\"m256 0c-141.363281 0-256 114.636719-256 256s114.636719 256 256 256 256-114.636719 256-256-114.636719-256-256-256zm146.113281 316.605469c-.710937 15.648437-3.199219 26.332031-6.832031 35.683593-7.636719 19.746094-23.246094 35.355469-42.992188 42.992188-9.347656 3.632812-20.035156 6.117188-35.679687 6.832031-15.675781.714844-20.683594.886719-60.605469.886719-39.925781 0-44.929687-.171875-60.609375-.886719-15.644531-.714843-26.332031-3.199219-35.679687-6.832031-9.8125-3.691406-18.695313-9.476562-26.039063-16.957031-7.476562-7.339844-13.261719-16.226563-16.953125-26.035157-3.632812-9.347656-6.121094-20.035156-6.832031-35.679687-.722656-15.679687-.890625-20.6875-.890625-60.609375s.167969-44.929688.886719-60.605469c.710937-15.648437 3.195312-26.332031 6.828125-35.683593 3.691406-9.808594 9.480468-18.695313 16.960937-26.035157 7.339844-7.480469 16.226563-13.265625 26.035157-16.957031 9.351562-3.632812 20.035156-6.117188 35.683593-6.832031 15.675781-.714844 20.683594-.886719 60.605469-.886719s44.929688.171875 60.605469.890625c15.648437.710937 26.332031 3.195313 35.683593 6.824219 9.808594 3.691406 18.695313 9.480468 26.039063 16.960937 7.476563 7.34375 13.265625 16.226563 16.953125 26.035157 3.636719 9.351562 6.121094 20.035156 6.835938 35.683593.714843 15.675781.882812 20.683594.882812 60.605469s-.167969 44.929688-.886719 60.605469zm0 0\">\u003C\u002Fpath>\u003C\u002Fsvg>","https:\u002F\u002Fwww.instagram.com\u002Fgablotki\u002F",{"label_observe":34,"icons":35,"label_latest":40,"label_info":41,"nav":42,"bg":54},"Obserwuj na:",[36,38],{"name":30,"icon":37,"link":32},"\u003Csvg height=\"512pt\" viewBox=\"0 0 512 512\" width=\"512pt\" xmlns=\"http:\u002F\u002Fwww.w3.org\u002F2000\u002Fsvg\" id=\"fi_1384015\">\u003Cpath fill=\"#ffffff\" d=\"m305 256c0 27.0625-21.9375 49-49 49s-49-21.9375-49-49 21.9375-49 49-49 49 21.9375 49 49zm0 0\">\u003C\u002Fpath>\u003Cpath fill=\"#ffffff\" d=\"m370.59375 169.304688c-2.355469-6.382813-6.113281-12.160157-10.996094-16.902344-4.742187-4.882813-10.515625-8.640625-16.902344-10.996094-5.179687-2.011719-12.960937-4.40625-27.292968-5.058594-15.503906-.707031-20.152344-.859375-59.402344-.859375-39.253906 0-43.902344.148438-59.402344.855469-14.332031.65625-22.117187 3.050781-27.292968 5.0625-6.386719 2.355469-12.164063 6.113281-16.902344 10.996094-4.882813 4.742187-8.640625 10.515625-11 16.902344-2.011719 5.179687-4.40625 12.964843-5.058594 27.296874-.707031 15.5-.859375 20.148438-.859375 59.402344 0 39.25.152344 43.898438.859375 59.402344.652344 14.332031 3.046875 22.113281 5.058594 27.292969 2.359375 6.386719 6.113281 12.160156 10.996094 16.902343 4.742187 4.882813 10.515624 8.640626 16.902343 10.996094 5.179688 2.015625 12.964844 4.410156 27.296875 5.0625 15.5.707032 20.144532.855469 59.398438.855469 39.257812 0 43.90625-.148437 59.402344-.855469 14.332031-.652344 22.117187-3.046875 27.296874-5.0625 12.820313-4.945312 22.953126-15.078125 27.898438-27.898437 2.011719-5.179688 4.40625-12.960938 5.0625-27.292969.707031-15.503906.855469-20.152344.855469-59.402344 0-39.253906-.148438-43.902344-.855469-59.402344-.652344-14.332031-3.046875-22.117187-5.0625-27.296874zm-114.59375 162.179687c-41.691406 0-75.488281-33.792969-75.488281-75.484375s33.796875-75.484375 75.488281-75.484375c41.6875 0 75.484375 33.792969 75.484375 75.484375s-33.796875 75.484375-75.484375 75.484375zm78.46875-136.3125c-9.742188 0-17.640625-7.898437-17.640625-17.640625s7.898437-17.640625 17.640625-17.640625 17.640625 7.898437 17.640625 17.640625c-.003906 9.742188-7.898437 17.640625-17.640625 17.640625zm0 0\">\u003C\u002Fpath>\u003Cpath fill=\"#ffffff\" d=\"m256 0c-141.363281 0-256 114.636719-256 256s114.636719 256 256 256 256-114.636719 256-256-114.636719-256-256-256zm146.113281 316.605469c-.710937 15.648437-3.199219 26.332031-6.832031 35.683593-7.636719 19.746094-23.246094 35.355469-42.992188 42.992188-9.347656 3.632812-20.035156 6.117188-35.679687 6.832031-15.675781.714844-20.683594.886719-60.605469.886719-39.925781 0-44.929687-.171875-60.609375-.886719-15.644531-.714843-26.332031-3.199219-35.679687-6.832031-9.8125-3.691406-18.695313-9.476562-26.039063-16.957031-7.476562-7.339844-13.261719-16.226563-16.953125-26.035157-3.632812-9.347656-6.121094-20.035156-6.832031-35.679687-.722656-15.679687-.890625-20.6875-.890625-60.609375s.167969-44.929688.886719-60.605469c.710937-15.648437 3.195312-26.332031 6.828125-35.683593 3.691406-9.808594 9.480468-18.695313 16.960937-26.035157 7.339844-7.480469 16.226563-13.265625 26.035157-16.957031 9.351562-3.632812 20.035156-6.117188 35.683593-6.832031 15.675781-.714844 20.683594-.886719 60.605469-.886719s44.929688.171875 60.605469.890625c15.648437.710937 26.332031 3.195313 35.683593 6.824219 9.808594 3.691406 18.695313 9.480468 26.039063 16.960937 7.476563 7.34375 13.265625 16.226563 16.953125 26.035157 3.636719 9.351562 6.121094 20.035156 6.835938 35.683593.714843 15.675781.882812 20.683594.882812 60.605469s-.167969 44.929688-.886719 60.605469zm0 0\">\u003C\u002Fpath>\u003C\u002Fsvg>",{"name":26,"icon":39,"link":28},"\u003Csvg enable-background=\"new 0 0 24 24\" height=\"512\" viewBox=\"0 0 24 24\" width=\"512\" xmlns=\"http:\u002F\u002Fwww.w3.org\u002F2000\u002Fsvg\">\u003Cpath d=\"m12 24c6.624 0 12-5.376 12-12s-5.376-12-12-12-12 5.376-12 12 5.376 12 12 12zm4.872-6.344v.001c-.807 0-3.356-2.828-10.52-1.36-.189.049-.436.126-.576.126-.915 0-1.09-1.369-.106-1.578 3.963-.875 8.013-.798 11.467 1.268.824.526.474 1.543-.265 1.543zm1.303-3.173c-.113-.03-.08.069-.597-.203-3.025-1.79-7.533-2.512-11.545-1.423-.232.063-.358.126-.576.126-1.071 0-1.355-1.611-.188-1.94 4.716-1.325 9.775-.552 13.297 1.543.392.232.547.533.547.953-.005.522-.411.944-.938.944zm-13.627-7.485c4.523-1.324 11.368-.906 15.624 1.578 1.091.629.662 2.22-.498 2.22l-.001-.001c-.252 0-.407-.063-.625-.189-3.443-2.056-9.604-2.549-13.59-1.436-.175.048-.393.125-.625.125-.639 0-1.127-.499-1.127-1.142 0-.657.407-1.029.842-1.155z\" fill=\"#ffffff\"\u002F>\u003C\u002Fsvg>","Najnowsze odcinki","Informacje",[43,45,46,47,48,51],{"label":7,"link":44},"https:\u002F\u002Fkontekst.martynakliks.pl\u002F",{"label":10,"link":11},{"label":19,"link":20},{"label":22,"link":23},{"label":49,"link":50},"Polityka Prywatności","\u002Fpolityka-prywatnosci\u002F",{"label":52,"link":53},"Regulamin newslettera","\u002Fregulamin-newslettera\u002F",false,{"error_404":56,"cta":57},"\u003Cp style=\"text-align: center;\">\u003Cstrong>Ta wystawa jest tymczasowo zamknięta 😉\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp style=\"text-align: center;\">Strona, której szukasz, może być w tej chwili w renowacji. Nie martw się jednak, nasz świat sztuki jest pełen innych fascynujących wystaw i artykułów, które na Ciebie czekają.\u003C\u002Fp>\n","Zwiedzaj od strony głównej",{"title":59,"text":60,"seasons":61},"Muzealnicy mówią","\u003Cp>Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. In consectetur, sem sit amet consectetur imperdiet, nisl nibh accumsan neque, vel suscipit urna neque a nulla. Ut arcu nulla, interdum mattis erat at, pretium efficitur ipsum. Integer dui enim, gravida vel elit vel, condimentum faucibus dolor. Sed non nisl feugiat nisl condimentum rhoncus. Ut ac dapibus tortor, et venenatis leo. Morbi bibendum augue non accumsan convallis. Vivamus laoreet urna non mollis rhoncus. Phasellus eu sagittis odio. Morbi nec turpis et risus efficitur iaculis a sed ipsum. Duis quis mi eget lorem viverra consectetur eget at purus.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. In consectetur, sem sit amet consectetur imperdiet, nisl nibh accumsan neque, vel suscipit urna neque a nulla. Ut arcu nulla, interdum mattis erat at, pretium efficitur ipsum. Integer dui enim, gravida vel elit vel, condimentum faucibus dolor. Sed non nisl feugiat nisl condimentum rhoncus. Ut ac dapibus tortor, et venenatis leo. Morbi bibendum augue non accumsan convallis. Vivamus laoreet urna non mollis rhoncus. Phasellus eu sagittis odio. Morbi nec turpis et risus efficitur iaculis a sed ipsum. Duis quis mi eget lorem viverra consectetur eget at purus.\u003C\u002Fp>\n",[62,72],{"sezon":63},{"term_id":64,"name":65,"slug":66,"term_group":67,"term_taxonomy_id":64,"taxonomy":68,"description":69,"parent":67,"count":70,"filter":71},30,"Sybilla 2022","sybilla-2022",0,"muzealnicy-season","",3,"raw",{"sezon":73},{"term_id":74,"name":75,"slug":76,"term_group":67,"term_taxonomy_id":74,"taxonomy":68,"description":69,"parent":67,"count":77,"filter":71},31,"Muzealna Książka Roku 2023","muzealna-ksiazka-roku-2023",1,[79,83,87,91,95,99,103,107],{"title":80,"short_title":81,"slug":82},"Tadeusz Pruszkowski – Mistrz Prusz","Gablotki 82","tadeusz-pruszkowski-mistrz-prusz",{"title":84,"short_title":85,"slug":86},"Kunszt i Fach. Kraków rzemieślników","Gablotki 81","kunszt-i-fach-krakow-rzemieslnikow",{"title":88,"short_title":89,"slug":90},"Pracownie artystek z przełomu XIX i XX wieku","Gablotki 80","pracownie-artystek-z-przelomu-xix-i-xx-wieku",{"title":92,"short_title":93,"slug":94},"Love story: Aleksander Gierymski","Gablotki 79","love-story-aleksander-gierymski",{"title":96,"short_title":97,"slug":98},"Galleria degli Uffizi we Florencji, wystawy Chełmońskiego, Boznańskiej i Sto nocnych zjaw – muzealny top 2025","Gablotki 78","galleria-degli-uffizi-we-florencji-wystawy-chelmonskiego-boznanskiej-i-sto-nocnych-zjaw-muzealny-top-2025",{"title":100,"short_title":101,"slug":102},"Odzyskany obraz. Bertha Wegmann i jej wrocławskie „Lato”","Gablotki 77","odzyskany-obraz-bertha-wegmann-i-jej-wroclawskie-lato",{"title":104,"short_title":105,"slug":106},"Portret królowej. Opowieść o Marii Leszczyńskiej – rozmowa z Zuzanną Rybińską","Eksponaty 15","portret-krolowej-opowiesc-o-marii-leszczynskiej-rozmowa-z-zuzanna-rybinska",{"title":108,"short_title":109,"slug":110},"Do czego potrzebujemy archeologii? – rozmowa z Łukaszem Lisieckim","Gablotki 75","do-czego-potrzebujemy-archeologii-rozmowa-z-lukaszem-lisieckim",{"number":112,"slug":113,"title":114,"preheader":115,"cover":116,"sent_at":121,"sent_date":122,"unlock_at":123,"locked":54,"subtitle":124,"blocks":125,"newer":285,"older":297,"more":308},23,"paleta-23","Paleta #23","W tym wydaniu m.in.: scena z książki rekordzistki, 5 nawiązań do sztuki w serialowej \"Lalce\", informacje o aktualnych wystawach",{"url":117,"alt":69,"title":118,"width":119,"height":120},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F09\u002Flavery_COVER.jpg","lavery_COVER",1099,794,"2026-10-01T05:15:00+00:00","1 października 2026","2026-10-08T05:15:00+00:00","Newsletter o sztuce",[126,132,141,143,148,156,161,169,174,182,187,195,200,210,215,226,231,237,242,245,251,257,262,265,271,278],{"type":127,"title":128,"text":129,"image":130,"button":131},"box","Cześć, ","\u003Cp>mam wrażenie, że ostatnie dwa tygodnie to jedno wielkie \u003Cstrong>\u003Cem>lalkowe\u003C\u002Fem> szaleństwo\u003C\u002Fstrong>. Kto by pomyślał, że adaptacja XIX-wiecznej powieści Bolesława Prusa wyprodukowana przez Netfliksa, poruszy tak \u003Cstrong>wiele różnych środowisk\u003C\u002Fstrong>. Odezwali się nie tylko \u003Cstrong>krytycy filmowi\u003C\u002Fstrong>, ale także \u003Cstrong>historycy\u003C\u002Fstrong>, którzy bardzo skrupulatnie analizują przedstawione realia XIX-wiecznej Warszawy.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Poza tym natrafiłam na teksty o \u003Cstrong>kostiumach\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>języku\u003C\u002Fstrong> (czy Łęcka mogła przeklinać?) o wątkach \u003Cstrong>feministycznych\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>psychologicznych\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>ekonomicznych\u003C\u002Fstrong> (co mógłby dziś za swoje ogromne pieniądze kupić Wokulski?), \u003Cstrong>medycznych\u003C\u002Fstrong> (czy scena z cesarskim cięciem w pierwszym odcinku naprawdę mogła się wydarzyć?). Ta lista jest naprawdę długa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>W serialowej \u003Cem>Lalce\u003C\u002Fem> można też poszukać i przeanalizować \u003Cstrong>elementy związane ze sztuką\u003C\u002Fstrong>. Na przykład w kilku kadrach widać \u003Cstrong>nawiązania do warszawskich obrazów Aleksandra Gierymskiego\u003C\u002Fstrong>, więcej piszę o tym w dziale \u003Cem>Ze sztuką w tle\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>I oczywiście, kusiło mnie żeby to wydanie Palety poświecić \u003Cem>Lalce\u003C\u002Fem> w całości, ale ostatecznie uznałam, że skupię się nie na samej \u003Cem>Lalce\u003C\u002Fem>, a na\u003Cstrong> adaptacjach ogólnie.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Reżyser przeniósł książkę na ekran, artyści też tak robili, tylko zamiast taśmy filmowej mieli płótno. \u003Cstrong>Jakie książki i w jaki sposób “adaptowali” artyści?\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Zapraszam na Paletę!\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Do przeczytania za 2 tygodnie (15 października),\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Martyna\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cem>Obraz: John Lavery, Miss Auras, Czerwona książka, ok. 1892 r. (fragment)\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C!-- notionvc: 3444a579-989c-425c-bf57-c13de341342c -->\u003C\u002Fp>\n",{"url":117,"alt":69,"title":118,"width":119,"height":120},null,{"type":133,"title":134,"anchor":135,"toc":136,"image":137},"section_title","SPIS TREŚCI","spis-tresci",true,{"url":138,"alt":69,"title":134,"width":139,"height":140},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2025\u002F10\u002FSPIS-TRESCI.png",600,137,{"type":127,"title":69,"text":142,"image":131,"button":131},"\u003Cul>\n\u003Cli>scena z książki rekordzistki\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>walka, która nigdy się nie skończy\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>francuski Tycjan\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>5 nawiązań do sztuki w serialowej Lalce\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>podcast o ilustratorach\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>książka o sztuce, która powinna trafić na ekrany kin\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>informacje o trwających wystawach\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>zadanie\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n",{"type":133,"title":144,"anchor":145,"toc":54,"image":146},"Miniopowieści","miniopowiesci",{"url":147,"alt":69,"title":144,"width":139,"height":140},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2025\u002F10\u002FMiniopowiesci.png",{"type":127,"title":149,"text":150,"image":151,"button":131},"Scena z książki rekordzistki","\u003Cp>Absolutną rekordzistką wszech czasów w kategorii \u003Cstrong>\u003Cem>najczęściej adaptowany tekst\u003C\u002Fem> jest… Biblia\u003C\u002Fstrong>. Powodów jest kilka, między innymi taki, że to Kościół przez lata (a nawet wieki!) był najważniejszym mecenasem artystów. To \u003Cstrong>duchowni dyktowali, co, gdzie i kto namaluje oraz ile dostanie za to pieniędzy\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Każdy wielki mistrz od Giotta, przez Rafaela, Caravaggia, po Rembrandta tworzył własną wizję wspomnianych w Biblii wydarzeń. Wśród tych malowanych najczęściej jest \u003Cstrong>Zwiastowanie, moment w którym Archanioł Gabriel mówi Maryi, że zostanie matką Jezusa Chrystusa\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Artyści wybierali go m.in. dlatego, że był \u003Cstrong>pretekstem do eksperymentów z przestrzenią\u003C\u002Fstrong>. W Biblii nie ma zbyt wiele informacji na temat miejsca, w którym znajdowała się Maryja, więc artyści mieli spore \u003Cstrong>pole do popisu i chętnie z niego korzystali\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Dobrym przykładem jest \u003Cstrong>\u003Cem>Zwiastowanie\u003C\u002Fem> Fra Angelico z kolekcji Prado w Madrycie\u003C\u002Fstrong>. Fra Angelico był zakonnikiem i malarzem tworzącym we wczesnym renesansie, trzeba dodać, że \u003Cstrong>dość nowoczesnym\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>W czym ta jego nowoczesność się objawiała? W czasach kiedy wciąż jeszcze powstawały obrazy religijne, na których główną scenę przedstawiano na złotym tle, Fra Angelico umieszczał swoich bohaterów w \u003Cstrong>konkretnej przestrzeni\u003C\u002Fstrong>. I to wykreowanej za pomocą \u003Cstrong>geometrii\u003C\u002Fstrong>!\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>W tym przypadku osadził biblijne wydarzenie w ziemskiej rzeczywistości. Archanioł i Maryja spotykają się w przestrzeni \u003Cstrong>renesansowego, a więc współczesnego autorowi, portyku \u003C\u002Fstrong>(czyli ganku).\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Artysta naprawdę dobrze przemyślał i dopracował fragment budynku i widoczne w głębi wnętrze. No właśnie – głębia! Zamiast płaskiego tła mamy tutaj \u003Cstrong>trójwymiarową przestrzeń zbudowaną dzięki znajomości perspektywy linearnej.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Czas kiedy Fra Angelico stworzył to \u003Cem>Zwiastowanie\u003C\u002Fem> to moment, kiedy we włoskiej sztuce \u003Cstrong>dopiero zaczęła pojawiać się perspektywa linearna\u003C\u002Fstrong>. I choć są w tym obrazie elementy namalowane “po średniowiecznemu”, na przykład złote nimby, to jest on dowodem \u003Cstrong>nowatorstwa malarza\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Fra Angelico, który był podobno skromnym człowiekiem, pewnie nie chciał się popisywać. Ale wyszło jak wyszło ; )\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cem>Obraz: Fra Angelico, Zwiastowanie ok. 1426, Prado Madryt\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C!-- notionvc: 96b8d805-cb04-4c7b-8f16-8cc22692ead2 -->\u003C\u002Fp>\n",{"url":152,"alt":69,"title":153,"width":154,"height":155},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F09\u002FLa_Anunciacion_de_Fra_Angelico.jpg","La_Anunciación_de_Fra_Angelico",1743,1393,{"type":133,"title":157,"anchor":158,"toc":54,"image":159},"Zoom na detal","zoom-na-detal",{"url":160,"alt":69,"title":157,"width":139,"height":140},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2025\u002F10\u002FZoom-na-detal.png",{"type":127,"title":162,"text":163,"image":164,"button":131},"Walka, która nigdy się nie skończy","\u003Cp>Innym tekstem, który od wieków rozpala wyobraźnię artystów jest \u003Cem>\u003Cstrong>Boska Komedia\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fem> \u003Cstrong>Dantego Alighieri\u003C\u002Fstrong>. I nie ma się co dziwić, bo historia o wędrówce Dantego po Piekle, Czyśćcu i Raju, jest prawdziwą \u003Cstrong>skarbnicą ciekawych malarskich motywów\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Na tym obrazie francuskiego artysty \u003Cstrong>Williama Bouguereau\u003C\u002Fstrong> razem z głównym bohaterem, którego widać w tle obok jego przewodnika Wergiliusza, oglądamy \u003Cstrong>walkę, która nigdy się nie skończy.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Walczą ze sobą dwie \u003Cstrong>potępione dusze\u003C\u002Fstrong>. Ciemnowłosy mężczyzna to \u003Cstrong>Capocchio\u003C\u002Fstrong>, fałszerz, którego Dante znał prawdopodobnie osobiście. Capocchia brutalnie atakuje, gryząc go w szyję, oszust \u003Cstrong>Gianni Schicchi\u003C\u002Fstrong>. Obaj są nadzy, a ich ciała wyglądają jakby siłownia to był ich drugi dom.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Młody, 25-letni wówczas Bouguereau, wybrał tę konkretną scenę i zdecydował się na przedstawienie jej w taki sposób, bo \u003Cstrong>chciał zwrócić na siebie uwagę\u003C\u002Fstrong>. Wiedział, że środowisko artystyczne ceni \u003Cstrong>popisy z zakresu anatomii\u003C\u002Fstrong>. Postanowił więc stworzyć coś spektakularnego, skupił się na układzie wygiętych kręgosłupów, napiętych mięśni i pulsujących żył.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Obraz był doceniany przede wszystkim za \u003Cstrong>nienaganne wykonanie\u003C\u002Fstrong>, dobre akademickie wykończenie, ale także za \u003Cstrong>ekspresję\u003C\u002Fstrong>. Podobała się furia i pomysł sprowadzenie pojedynku do walki mięśni, nerwów i ścięgien.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Oczywiście pojawiły się też głosy krytyki. Na przykład Émile Zola widział w nim \u003Cem>\u003Cstrong>szczyt wypomadowania i lakierowanej elegancji\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Wypomadowany czy nie, obraz znajduje się dziś w kolekcji Musée d’Orsay, zdaje się więc, że Bouguereau osiągnął swój cel.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cem>Obraz: William Bouguereau, Dante i Wergiliusz w piekle, 1850 r., Musée d’Orsay, Paryż\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C!-- notionvc: 1fb9e158-ee67-4d7f-9f7c-bd2c39f20906 -->\u003C\u002Fp>\n",{"url":165,"alt":69,"title":166,"width":167,"height":168},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F09\u002FWilliam_Bouguereau_-_Dante_and_Virgile_-_Google_Art_Project_2-scaled.jpg","William_Bouguereau_-_Dante_and_Virgile_-_Google_Art_Project_2",2041,2560,{"type":133,"title":170,"anchor":171,"toc":54,"image":172},"Kartka z kalendarza","kartka-z-kalendarza",{"url":173,"alt":69,"title":170,"width":139,"height":140},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2025\u002F10\u002FKartka-z-kalendarza.png",{"type":127,"title":175,"text":176,"image":177,"button":131},"1 października","\u003Cp>Gdyby żył, skończyłby dziś 426 lat.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Jacques Blanchard.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Jacques Blanchard był francuskim barokowym malarzem. Pochodził z artystycznej rodziny, malarstwa uczył go wuj.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ważnym doświadczeniem dla młodego artysty był \u003Cstrong>wyjazd do Włoch i spędzone tam 5 lat\u003C\u002Fstrong>. Szczególnie pobyt w Wenecji i zapoznanie się z tamtejszym malarstwem miało duży wpływ na sztukę Blancharda.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Malarz tak bardzo zafascynował się kolorami w obrazach m.in. Tycjana, że przeniósł je do swoich prac. Nawiązanie do Włocha było tak oczywiste, że \u003Cstrong>zaczęto Blancharda nazywać \u003Cem>francuskim Tycjanem\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Blanchard malował głównie obrazy religijne i przedstawiające sceny mitologiczne. Przekładał więc słowa i opowieści na język obrazu.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cem>Obraz: Gérard Edelinck, Portret Jacquesa Blancharda, 1700 r.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C!-- notionvc: 684b91ef-3f53-459a-9219-dafe67c26a85 -->\u003C\u002Fp>\n",{"url":178,"alt":69,"title":179,"width":180,"height":181},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F09\u002FJacques_Blanchard.jpg","Jacques_Blanchard",433,581,{"type":133,"title":183,"anchor":184,"toc":54,"image":185},"Ze sztuką w tle","ze-sztuka-w-tle",{"url":186,"alt":69,"title":183,"width":139,"height":140},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2025\u002F10\u002FZe-sztuka-w-tle-1.png",{"type":127,"title":188,"text":189,"image":190,"button":131},"5 nawiązań do sztuki w serialowej Lalce","\u003Cp>Jedni mówią, że \u003Cem>Lalka\u003C\u002Fem> Netfliksa to \u003Cstrong>deformacja narodowej spuścizny\u003C\u002Fstrong> i oburzają się jak tak można. Inni zachwycają się \u003Cstrong>przewrotnością nowej adaptacji\u003C\u002Fstrong>. Są też tacy, których \u003Cstrong>dyskusja o tym serialu, w ogóle nie interesuje\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Nie jestem w żadnej z tych grup. Oglądam \u003Cem>Lalkę\u003C\u002Fem> Pawła Maślony, bo \u003Cstrong>sprawia mi to po prostu przyjemność\u003C\u002Fstrong>. Głównie wizualną. Dla mnie ogromną zaletą tej produkcji jest to jak ona wygląda: \u003Cstrong>w co ubrani są aktorzy, z czego piją, jedzą, na czym siedzą i gdzie się znajdują\u003C\u002Fstrong>. Kostiumy i scenografia są świetne, także dlatego że są \u003Cstrong>inspirowane sztuką\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Zebrałam \u003Cstrong>5 nawiązań do sztuki\u003C\u002Fstrong>, które zauważyłam, do tej pory, w serialowej \u003Cem>Lalce\u003C\u002Fem>:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Warszawa jak z obrazów\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Mam wrażenie, że kręcąc sceny, które toczą się na warszawskim \u003Cstrong>Powiślu\u003C\u002Fstrong>, twórcy serialu co i raz zerkali na \u003Cstrong>obrazy Aleksandra Gierymskiego\u003C\u002Fstrong>. Podobieństwo jest uderzające! I to nie tylko jeśli chodzi o wygląd brzegu Wisły, ale także kolory, a nawet światło. Oglądając te sceny miałam wrażenie jakby obrazy\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fpl.wikipedia.org\u002Fwiki\u002FPlik:Aleksander_Gierymski,_%C5%9Awi%C4%99to_Tr%C4%85bek_I.jpg\">\u003Cstrong> \u003Cem>Święto Trąbek\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fa> i \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fpl.wikipedia.org\u002Fwiki\u002FPiaskarze#\u002Fmedia\u002FPlik:Aleksander_Gierymski,_Piaskarze.jpg\">\u003Cstrong>\u003Cem>Piaskarze\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fa> połączyły się w jedno i ożyły!\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>O \u003Cem>Święcie Trąbek\u003C\u002Fem> opowiadam też na \u003Cstrong>mojej platformie Kontekst\u003C\u002Fstrong>. Specjalnie dla subskrybentów newslettera \u003Cstrong>do niedzieli udostępniam ten materiał za darmo\u003C\u002Fstrong>: \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fkontekst.martynakliks.pl\u002Fwideo-otwarte\u002Faleksander-gierymski-swieto-trabek\u002F\">\u003Cstrong>KLIKNIJ TUTAJ\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Zaginiony obraz\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>We wnętrzu kantoru, który prowadzi Żyd Schlangbaum, a w którym Łęcka zastawia swoje srebra z posagu, wisi wyjątkowy obraz. Widać go tylko przez moment i to niezbyt wyraźnie. To obecnie zaginiony \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fupload.wikimedia.org\u002Fwikipedia\u002Fcommons\u002F6\u002F61\u002FPortrait_of_a_Youth.jpg?utm_source=pl.wikipedia.org&utm_campaign=imageinfo&utm_content=original\">\u003Cstrong>\u003Cem>Portret młodzieńca\u003C\u002Fem> autorstwa Rafaela\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fa>. Jedna z najcenniejszych polskich strat wojennych. \u003Cstrong>Czy możliwe, że w II połowie XIX wieku znajdował się w Warszawie?\u003C\u002Fstrong> Raczej nie. W latach 80. obraz wrócił do kraju z Paryża, ale do Krakowa, a nie do Warszawy.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Myślę, że obecność tego obrazu u lichwiarza, \u003Cstrong>ma nawiązywać do wcześniejszej sytuacji\u003C\u002Fstrong>, kiedy to ze względu na problemy finansowe rodziny Czartoryskich książę próbował sprzedać ten obraz. Podobnie jak Izabela Łęcka \u003Cstrong>był zmuszony pozbyć się bardzo cennego przedmiotu ze swojej kolekcji\u003C\u002Fstrong>. Być może twórcy serialu postanowili podeprzeć \u003Cstrong>fikcyjną historię\u003C\u002Fstrong> finansowego upadki Łęckich \u003Cstrong>autentycznymi losami Czartoryskich\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Sztuka naprawdę użytkowa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>W rezydencji Łęckich, na balach na których bywa Izabela, a także w elitarnych restauracjach, w których stołuje się Wokulski, jada się na \u003Cstrong>luksusowej zastawie i pije z przepięknych kieliszków\u003C\u002Fstrong> (nawet wódkę!). Sporo scen odbywa się przy stołach więc możemy się dobrze przyjrzeć porcelanowym talerzom, półmiskom i srebrym tacom. To małe dzieła sztuki, dziś możemy takie oglądać w muzealnych gablotach. W serialu pełnią ważną rolę, \u003Cstrong>świadczą o luksusie i pozycji, którą bohaterowie mają, lub do której aspirują\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Muzea jako lokacje\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>W serialu wykorzystane zostały \u003Cstrong>wnętrza i sylwetki prawdziwych, istniejących historycznych budynków, w tym muzeów\u003C\u002Fstrong>. Wielka Jadalnia z \u003Cstrong>Muzeum-Zamku w Łańcucie\u003C\u002Fstrong> zagrała na przykład jadalnię, w której odbywa się śniadanie dla towarzystwa. Kiedy Wokulski wychodzi na zewnątrz nie widzimy jednak bryły zamku w Łańcucie, ale… \u003Cstrong>pałacu w Natolinie\u003C\u002Fstrong>. W serialu występuje także dawny\u003Cstrong> pałac Radziwiłłów w Nieborowie\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Kostiumy inspirowane sztuką\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>W krótkim filmie promocyjnym towarzyszącym serialowi \u003Cstrong>Dorota Roqueplo, kostiumografka\u003C\u002Fstrong>, która zajmowała się kostiumami do \u003Cem>Lalki\u003C\u002Fem>, opowiada jak wyglądał jej proces twórczy. Przez bardzo krótki moment widać jej \u003Cstrong>notes-szkicownik z pomysłami i inspiracjami\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Znalazł się w nim na przykład \u003Cstrong>obraz\u003C\u002Fstrong> \u003Cstrong>namalowany przez flamandzkiego malarza Gustave’a Léonarda de Jonghe\u003C\u002Fstrong> pod tytułem \u003Cem>Recital \u003C\u002Fem>(ten, który widzisz powyżej)\u003Cem>. \u003C\u002Fem>Strój kobiety na obrazie miał być inspiracją do kostiumu prezesowej Zasławskiej, która w serialu konsekwentnie występuje w czerni symbolizującej jej wdowieństwo. Strój dodaje jej dostojeństwa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cem>Obraz: Gustave Léonard de Jonghe, Recital, 1862 r.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C!-- notionvc: 74349948-cb2a-4314-97c1-30c5c6e2f5fd -->\u003C\u002Fp>\n",{"url":191,"alt":69,"title":192,"width":193,"height":194},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F09\u002FThe_recital_1862_by_Gustave_Leonard_de_Jonghe.jpg","The_recital_(1862),_by_Gustave_Léonard_de_Jonghe",974,1204,{"type":133,"title":196,"anchor":197,"toc":54,"image":198},"Odkurzamy Gablotki","odkurzamy-gablotki",{"url":199,"alt":69,"title":196,"width":139,"height":140},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2025\u002F12\u002FOdkurzamy-Gablotki.png",{"type":127,"title":201,"text":202,"image":203,"button":207},"Artyści - ilustratorzy","\u003Cp>Kiedy reżyser adaptuje powieść na film, tworzy materiał, który zastępuje tekst. Widz ogląda film, a nie czyta książkę. Podobnie jest z obrazem.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tymczasem \u003Cstrong>ilustracja książkowa, która też jest przecież adaptacją, współistnieje razem z tekstem\u003C\u002Fstrong>. To ciekawy przypadek, \u003Cstrong>dwie osobne kompozycje: literacka i artystyczna współtworzą ostateczny materiał\u003C\u002Fstrong>, czyli ilustrowaną książkę.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Jaka jest właściwie rola ilustracji książkowej?\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Zastanawiam się nad tym w tym odcinku. Skupiam się na ilustracjach, które do książek stworzyli artyści, m.in. Salvador Dali, Yayoi Kusama, Henri Matisse, Zofia Stryjeńska czy Tove Jonsson.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C!-- notionvc: 0710d879-102e-4fe2-b7d8-d889ab4376a7 -->\u003C\u002Fp>\n",{"url":204,"alt":69,"title":205,"width":206,"height":206},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F12\u002FCover_Gablotki_60_2.png","Cover_Gablotki_60_2",1400,{"label":208,"url":209},"ZOBACZ I POSŁUCHAJ","https:\u002F\u002Fmartynakliks.pl\u002Fodcinki\u002Filustratorzy\u002F",{"type":133,"title":211,"anchor":212,"toc":54,"image":213},"Lektura nieobowiązkowa","lektura-nieobowiazkowa",{"url":214,"alt":69,"title":211,"width":139,"height":140},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2025\u002F10\u002FLektura-nieobowiazkowa.png",{"type":127,"title":216,"text":217,"image":218,"button":223},"Książka o sztuce, która powinna trafić na ekrany kin ","\u003Cp>Mówi się, że najlepsze scenariusze pisze życie. I w tym wypadku właśnie tak było. \u003Cstrong>Ta historia, która wydarzyła się naprawdę, to gotowy scenariusz na wciągający film!\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>“Polski El Greco”\u003C\u002Fstrong> został odkryty przypadkiem podczas inwentaryzacji prowadzonej w latach 60. przez Instytut Sztuki PAN. Dwie historyczki sztuki,\u003Cstrong> Izabella Galicka i Hanna Sygietyńska\u003C\u002Fstrong>, zauważyły zniszczony obraz przedstawiający św. Franciszka na plebani w Kosowie Lackim. Zainteresowały się nim i zdecydowały na dalsze badania.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Analiza i konsultacje doprowadziły je do zaskakujących (ale nie dla nich) wniosków: \u003Cstrong>obraz z Kosowa Lackiego to dzieło El Greca\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Środowisko było sceptyczne\u003C\u002Fstrong>. Autentyczność obrazu była wielokrotnie podważana przez specjalistów, np. przez Jana Białostockiego. Trwało to do 1974 roku. Wtedy podczas konserwacji odkryty został podpis Domenikosa Theotokopulosa, czyli El Greca.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ale to nie był koniec jego przedziwnych losów. \u003Cstrong>Obraz został na kilkadziesiąt lat ukryty przez Kościół\u003C\u002Fstrong> (jego właściciela) w obawie przed kradzieżą i ze względu na trudną sytuację polityczną w Polsce. Na ekspozycję, w \u003Cstrong>Muzeum Diecezjalnym w Siedlcach\u003C\u002Fstrong>, trafił dopiero po kilkudziesięciu latach w 2004 roku.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Historię ocalenia obrazu zbadała i świetnie opisała w swojej książkę \u003Cstrong>Katarzyna J. Kowalska\u003C\u002Fstrong>. Powstał też \u003Cstrong>film dokumentalny z fabularnymi fragmentami\u003C\u002Fstrong>, do którego stworzyła scenariusz i który wyreżyserowała.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Mam jednak poczucie, że \u003Cstrong>w tej historii i książce jest potencjał na mroczny kryminał\u003C\u002Fstrong> z wątkami politycznymi i opowieścią o trudnych relacjach w ramach hermetycznego środowiska historyków sztuki. \u003Cstrong>Myślę, że taką adaptację tej książki dobrze by się oglądało!\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cem>Książka: Katarzyna J. Kowalska, Polski El Greco. Ekstaza św. Franciszka. Niezwykła historia odkrycia i ocalenia obrazu, Wydawnictwo Iskry\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cem>Obraz: El Greco, Ekstaza św. Franciszka, ok. 1578 r., Muzeum Diecezjalne w Siedlcach\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C!-- notionvc: 3d52adb9-9e36-4a1f-ad04-9dd882a7663a -->\u003C\u002Fp>\n",{"url":219,"alt":69,"title":220,"width":221,"height":222},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2023\u002F09\u002FEl-Greco_maly.jpg","El Greco_maly",956,777,{"label":224,"url":225},"POZNAJ HISTORIĘ POLSKIEGO EL GRECA","https:\u002F\u002Fmartynakliks.pl\u002Fodcinki\u002Fel-greco-ekstaza-sw-franciszka\u002F",{"type":133,"title":227,"anchor":228,"toc":54,"image":229},"Alert wystawowy","alert-wystawowy",{"url":230,"alt":69,"title":227,"width":139,"height":140},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2025\u002F10\u002FAlert-wystawowy-1.png",{"type":127,"title":232,"text":233,"image":234,"button":131},"Coś się kończy, coś się zaczyna","\u003Cp>Trzymam za Ciebie rękę na wystawowym pulsie. Jakie wystawy zaraz się kończą, a jakie niedawno się zaczęły i warto na nie pójść?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cem>Zaraz się kończą:\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Sploty. Barbara Brukalska, Helena Syrkus i sieci modernizmu\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr \u002F>\nMuzeum Architektury we Wrocławiu\u003Cbr \u002F>\ndo 4 października\u003Cbr \u002F>\n\u003Cstrong>Warto, bo:\u003C\u002Fstrong> ekspozycję poświęcono dwóm wybitnym architektkom – ikonom polskiej awangardy i jednym z najważniejszych twórczyń europejskiego modernizmu.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Korzenie i niebo. Polski rozdział w kolekcji Kijowskiej Narodowej Galerii Sztuki\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr \u002F>\nMuzeum Narodowe w Krakowie, Galeria Sztuki XIX wieku w Sukiennicach\u003Cbr \u002F>\ndo 18 października\u003Cbr \u002F>\n\u003Cstrong>Warto, bo:\u003C\u002Fstrong> po raz pierwszy w Polsce zobaczyć dzieła ze zbiorów Kijowskiej Narodowej Galerii Sztuki, jednego z najważniejszych muzeów ukraińskich.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.youtube.com\u002Fshorts\u002Fanv6BGF1ZvQ\">TU OPOWIADAM WIĘCEJ O WYSTAWIE\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cem>Niedawno się zaczęły:\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Oblicza Czapskiego\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr \u002F>\nMuzeum Narodowe w Krakowie (Gmach główny)\u003Cbr \u002F>\ndo 31 stycznia\u003Cbr \u002F>\n\u003Cstrong>Warto, bo:\u003C\u002Fstrong> to okazja do przyjrzenia się wielorakim obliczom sztuki Czapskiego, który jest patronem 2026 roku.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Mela Muter. Współ-odczuwania świata\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr \u002F>\nVilla la Fleur w Konstancinie\u003Cbr \u002F>\ndo 28 lutego\u003Cbr \u002F>\n\u003Cstrong>Warto, bo:\u003C\u002Fstrong> Mela Muter to wciąż za mało znana wyjątkowa artystka. Ta jesień będzie należała do niej, bo ukazuje się też jej biografia autorstwa Sylwii Zientek.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Wyczółkowski. Między światłem a ciszą\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr \u002F>\nGaleria Sztuki Akademii Lubrańskiego, Muzeum Archidiecezjalne w Poznaniu\u003Cbr \u002F>\ndo 30 grudnia 2027\u003Cbr \u002F>\n\u003Cstrong>Warto, bo:\u003C\u002Fstrong> wystawa pokazuje różne oblicza twórczości jednego z najważniejszych artystów Młodej Polski.\u003Cbr \u002F>\n\u003Cem>Dziękuję Czytelniczce za przypomnienie o niej! 🙂\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Muszka w bursztynie. Witold Chomicz i Maria Kownacka na Sądecczyźnie\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr \u002F>\nMuzuem Ziemii Sądeckiej w Nowym Sączu\u003Cbr \u002F>\ndo 31 stycznia 2027\u003Cbr \u002F>\n\u003Cstrong>Warto, bo: \u003C\u002Fstrong>wystawa prezentuje niezwykłe oryginalne ilustracje autorstwa Witolda Chomicza, które wykonał do dwóch książek Marii Kownackiej: „Rogasia z Doliny Roztoki” i „Szkoły nad obłokami”. Prace, nigdy wcześniej nie prezentowane publicznie, pochodzą z prywatnej kolekcji Ziyada Raoofa.\u003Cbr \u002F>\n\u003Cem>Poleca współtwórczyni wystawy, historyczka sztuki Justyna Stasiek-Harabin (Minerva)\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Poza Twarzą\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr \u002F>\nPop Culture Gallery, Stary Browar w Poznaniu\u003Cbr \u002F>\n\u003Cstrong>do 10 lutego 2027\u003Cbr \u002F>\nWarto, bo:\u003C\u002Fstrong> na wystawie można zobaczyć obrazy z kolekcji  Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, tych znanych, ale także i mniej znanych artystów (ale nie mniej ciekawych).\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Adolph Menzel (1815–1905). Niestrudzony obserwator\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr \u002F>\nMuzeum Narodowe w Warszawie\u003Cbr \u002F>\ndo 13 grudnia\u003Cbr \u002F>\n\u003Cstrong>Warto, bo:\u003C\u002Fstrong> w atrakcyjnej oprawie można poznać twórczość jednego z najwybitniejszych europejskich rysowników.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Picasso i pikasiaki. Nowoczesna ceramika\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr \u002F>\nMuzeum Narodowe w Krakowie, MNK Szołayscy\u003Cbr \u002F>\ndo 7 lutego 2027\u003Cbr \u002F>\n\u003Cstrong>Warto, bo:\u003C\u002Fstrong> można zobaczyć oryginalne ceramiczne prace Picassa, zestawione z polską ceramiką lat 50. i 60.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cem>Zaraz się zacznie:\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Obywatelka Cepelia\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr \u002F>\nMuzeum Narodowe w Krakowie, Gmach Główny\u003Cbr \u002F>\nod 9 października\u003Cbr \u002F>\n\u003Cstrong>Warto, bo:\u003C\u002Fstrong> to wystawa, która pomoże zrozumieć fenomen Cepelii, która przez dekady kształtowała codzienną estetykę Polaków. Dodatkowo wystawę kuratoruje Piotr Korduba, profesor, którego pasję do rzemiosła artystycznego znam z zajęć na studiach i która jest zaraźliwa!\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Alina Szapocznikow \u002F Nairy Baghramian\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr \u002F>\nZachęta – Narodowa Galeria Sztuki\u003Cbr \u002F>\nod 16 października\u003Cbr \u002F>\n\u003Cstrong>Warto, bo:\u003C\u002Fstrong> to dialog między artystkami, które mimo, że tworzyły w różnych dekadach, spotykają się w refleksji nad cielesnością, zmysłowością oraz doświadczeniem choroby i przemijania. Kiedy jak nie w setną rocznicę urodzin oglądać prace Szapocznikow.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Jeśli wiesz o jakiejś ciekawej wystawie, która właśnie się zaczęła lub niedługo się kończy daj mi znać! Podzielę się tą informacją z innymi w kolejnej Palecie!\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cem>Zdjęcie: Ekspozycja Poza Twarzą w Pop Culture Gallery w Starym Browarze w Poznaniu\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C!-- notionvc: c3d91d0f-e098-412c-9464-f573515eee7f -->\u003C\u002Fp>\n",{"url":235,"alt":69,"title":236,"width":119,"height":120},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F09\u002FPoza-twarza-Cover-wystawy.jpg","Poza twarzą Cover wystawy",{"type":133,"title":238,"anchor":239,"toc":54,"image":240},"Zadanie","zadanie",{"url":241,"alt":69,"title":238,"width":139,"height":140},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F04\u002FZadanie.png",{"type":127,"title":243,"text":244,"image":131,"button":131},"Zadanie na dziś","\u003Cp>W powieści Prusa Łęcka czyta Dantego, różne czasopisma, a także Szekspira. I właśnie ten Szekspir na stoliczku panny Izabeli zainspirował mnie do tego tego zadania.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Przyjrzyj się tym 3 obrazom i \u003Cstrong>wskaż tytuły dzieł Szekspira, z których pochodzą te namalowane sceny\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n",{"type":127,"title":69,"text":69,"image":246,"button":131},{"url":247,"alt":69,"title":248,"width":249,"height":250},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F09\u002FRomeo_and_juliet_brow_1.jpg","Romeo_and_juliet_brow_1",768,1119,{"type":127,"title":69,"text":69,"image":252,"button":131},{"url":253,"alt":69,"title":254,"width":255,"height":256},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F09\u002FJohn_Everett_Millais_-_Ophelia_-_Google_Art_Project_2.jpg","John_Everett_Millais_-_Ophelia_-_Google_Art_Project_2",1280,871,{"type":127,"title":69,"text":69,"image":258,"button":131},{"url":259,"alt":69,"title":260,"width":261,"height":168},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F09\u002FEllen_Terry_as_Lady_Macbeth-scaled.jpg","Ellen_Terry_as_Lady_Macbeth",1300,{"type":127,"title":263,"text":264,"image":131,"button":131},"Rozwiązanie zadania z Palety #22","\u003Cp>W poprzednim wydaniu Palety trzeba było wskazać \u003Cstrong>autorów prac przedstawiających Zamek na Wawelu\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>To poprawne odpowiedzi:\u003C\u002Fp>\n",{"type":127,"title":266,"text":69,"image":267,"button":131},"Stanisław Wyspiański",{"url":268,"alt":69,"title":269,"width":168,"height":270},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F09\u002FWyspianski_Planty_o_swicie_1894-scaled.jpg","Wyspianski,_Planty_o_swicie,_1894",1260,{"type":127,"title":272,"text":69,"image":273,"button":131},"Witkacy",{"url":274,"alt":69,"title":275,"width":276,"height":277},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F09\u002F960px-Witkacy-Widok_na_Wawel.jpg","960px-Witkacy-Widok_na_Wawel",960,1392,{"type":127,"title":279,"text":69,"image":280,"button":131},"Leon Wyczółkowski",{"url":281,"alt":69,"title":282,"width":283,"height":284},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F09\u002FLeon_Wyczolkowski_-_Wawel_od_polnocy.jpg","Leon_Wyczółkowski_-_Wawel_od_północy",2000,1498,{"number":286,"slug":287,"title":288,"preheader":289,"cover":290,"sent_at":294,"sent_date":295,"unlock_at":296,"locked":136},24,"paleta-24","Paleta #24","W tym wydaniu m.in: obraz, który przyprawia o (za) szybkie bicie serca, 3 premiery książek o sztuce, które na pewno przeczytam, artysta, który miał słabość do mody",{"url":291,"alt":69,"title":292,"width":168,"height":293},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F10\u002FNature_morte_aux_livres_-_Triptyque_de_lAnnonciation_dAix_-_Rijksmuseum-scaled.jpg","Nature_morte_aux_livres_-_Triptyque_de_l'Annonciation_d'Aix_-_Rijksmuseum",1197,"2026-10-15T05:15:00+00:00","15 października 2026","2026-10-22T05:15:00+00:00",{"number":298,"slug":299,"title":300,"preheader":301,"cover":302,"sent_at":305,"sent_date":306,"unlock_at":307,"locked":54},22,"paleta-22","Paleta #22","W tym wydaniu m.in.: ulubiony obraz Irlandczyków, wielka historia na wyciągnięcie ręki, informacje o bieżących wystawach",{"url":303,"alt":69,"title":304,"width":119,"height":120},"https:\u002F\u002Fcontent.martynakliks.pl\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F09\u002FLes_Tres_Riches_Heures_du_duc_de_Berry_septembre_COVER.jpg","Les_Très_Riches_Heures_du_duc_de_Berry_septembre_COVER","2026-09-17T06:15:00+00:00","17 września 2026","2026-09-24T06:15:00+00:00",[]]